Od lat głównym źródłem energii są złoża kopalniane. Czerpanie z ich zasobów do niedawna było czymś oczywistym, jednakże wraz z pozyskiwaniem informacji o możliwości ich wyczerpania oraz rozwojem świadomości ekologicznej zarówno Europa, jak i reszta świata poszukuje możliwości zastąpienia tradycyjnych źródeł energii, bardziej niekonwencjonalnymi. Najbardziej wyrazistym kierunkiem poszukiwań jest rozwój sektora energetycznego opartego na odnawialnych źródłach energii, a w szczególności wykorzystującego energię wiatrową.

Farmy wiatrowe powstają na całym świecie. W Europie prym w tym zakresie wiodą Niemcy, a także Hiszpania, Dania, Włochy i Wielka Brytania. Pomimo kilku zrealizowanych w Polsce inwestycji tego typu (Puck, Kisielice, Cisów, Tymień) aktywność przedsiębiorców w sektorze odnawialnych źródeł energii nie jest zadowalająca. Dlatego też konieczne stało się sukcesywne wprowadzanie do polskiego porządku prawnego instytucji mogących zapewnić wzrost inwestycji w energię pozyskiwaną ze źródeł odnawialnych. Jednocześnie nie jest tajemnicą, iż polska aktywność w zakresie prawnych regulacji dotyczących odnawialnych źródeł energii spowodowana jest przede wszystkim koniecznością wywiązania się z obowiązków nałożonych przez Wspólnotę Europejską. Kolejno wyznaczane cele Unii Europejskiej jednoznacznie determinują również polski kierunek rozwoju w dziedzinie energetyki. Na ostatnim szczycie w Brukseli (w dniach 11-12 grudnia 2008 roku) europejscy przywódcy, dyskutując nad tzw. „pakietem energetyczno – klimatycznym” wyznaczyli kierunek zmian w gospodarce energetycznej krajów Unii Europejskiej na najbliższe 12 lat – cała Unia Europejska ma obniżyć emisje CO2 o 20%, przy jednoczesnym podniesieniu o 20% udziału odnawialnych źródeł energii w ogólnej produkcji energii. Zatem zarówno przed Polską, jak i pozostałymi krajami europejskimi stoi nie lada wyzwanie, w sprostaniu którego ma pomóc wykorzystanie istniejących regulacji z gałęzi prawa energetycznego. 

Jednym z najważniejszych europejskich aktów prawnych traktujących o odnawialnych źródłach energii jest Dyrektywa 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001 roku Dz.U.UE.L.01.283.33 w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych. Zgodnie z art. 1 celem Dyrektywy jest „wspieranie zwiększania udziału odnawialnych źródeł energii w produkcji energii elektrycznej na wewnętrzny rynek energii elektrycznej oraz stworzenia podstaw dla opracowania przyszłych ram Wspólnoty w omawianym przedmiocie”. W preambule zostały wymienione podstawowe zalety, jakie wiążą się z wykorzystywaniem energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych. Oprócz oczywistych korzyści związanych z ochroną środowiska, wymieniono również szereg zalet związanych z rozwojem nowych technologii, wzrostem zatrudnienia, a także budowaniem bezpieczeństwa energetycznego. Państwa europejskie stosują różnego rodzaju instrumenty mające wpierać inwestycje w zakresie odnawialnych źródeł energii, takie jak: tzw. „zielone certyfikaty”, zwolnienia podatkowe czy też dotacje.

Również polski ustawodawca, pod wpływem regulacji wspólnotowych wprowadził na polski grunt prawny instrumenty mające na celu rozwój energetyki związanej z tzw. „czystą energią”. Ustawa Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 (Dz.U.06.89.625) nałożyła na przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej lub jej obrotem i sprzedające tę energię odbiorcom końcowym, przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązek uzyskiwania i przedstawiania do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki tzw. „świadectw pochodzenia” (art. 9a ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, Dz.U.06.89.625). Sankcją za nie wywiązanie się z powyższego obowiązku jest nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej (art. 56 ust. 1 pkt. 1a ustawy – Prawo energetyczne, Dz.U.06.89.625).

Świadectwami pochodzenia nazywane są dokumenty, potwierdzające, iż energia elektryczna została wytworzona w odnawialnym źródle. Świadectwo pochodzenia zawiera w szczególności dane przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się wytwarzaniem energii elektrycznej w odnawialnym źródle energii, określenie lokalizacji, rodzaju i mocy odnawialnego źródła energii, w którym energia elektryczna została wytworzona, dane dotyczące ilości energii elektrycznej objętej świadectwem pochodzenia i wytworzonej w określonym odnawialnym źródle energii oraz określenie okresu, w którym energia elektryczna została wytworzona. Świadectwa pochodzenia są wydawane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na wniosek przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się wytwarzaniem energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii. Wniosek o wydanie świadectwa pochodzenia jest składany za pośrednictwem operatora systemu energetycznego do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, który może w drodze postanowienia odmówić jego wydania. Prawa majątkowe wynikające ze świadectwa pochodzenia są zbywalne i stanowią przedmiot obrotu giełdowego, a wygasają z chwilą umorzenia świadectwa pochodzenia. 

Wprowadzenie tzw. „zielonych certyfikatów”, jak również zwolnień z opłat koncesyjnych dla przedsiębiorców produkujących mniej niż 5 MW energii z źródeł odnawialnych, ma prawnie wspomóc realizację polityki energetycznej dla Polski. Organem odpowiedzialnym za realizację polityki energetycznej w Polsce jest Minister Gospodarki. Prawo energetyczne nakłada na niego szereg obowiązków, do których należą: przygotowanie projektu polityki energetycznej państwa i koordynowanie jej realizacji, określanie szczegółowych warunków planowania i funkcjonowania systemów zaopatrzenia w paliwa i energię, nadzór nad bezpieczeństwem zaopatrzenia w paliwa gazowe i energię elektryczną oraz nadzór nad funkcjonowaniem krajowych systemów energetycznych, współdziałanie z wojewodami i samorządami terytorialnymi w sprawach planowania i realizacji systemów zaopatrzenia w paliwa i energię oraz koordynowanie współpracy z międzynarodowymi organizacjami rządowymi. Polityka energetyczna obejmuje również rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii (art. 14 pkt. 6 ustawy – Prawo energetyczne, Dz.U.06.89.625).

Polska chcąc wypełnić obowiązki nałożone przez Unię Europejską Dyrektywą 2001/77/WE musi w najbliższych latach znacznie zwiększyć udział energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii w ogóle produkowanej energii. Do 2010 roku Polska powinna osiągnąć wynik 7,5% udziału energii odnawialnej w krajowym zużyciu energii brutto. W osiągnięciu tego celu mają pomóc instytucje wspomnianych powyżej świadectw tymczasowych, zwolnień, jak również finansowe wspomaganie inwestycji w tym sektorze.

Realizacja polityki energetycznej w Polsce nie jest z pewnością prostym zadaniem, jednakże skuteczna współpraca pomiędzy odpowiednimi organami państwowymi, jak i samorządem terytorialnym oraz wykorzystanie istniejących regulacji prawnych może urzeczywistnić jej cele.