| |
|
|
| |
Niewłaściwa reprezentacja pracodawcy przy rozwiązaniu umowy o pracę
2008-12-22 | Radosław T. Skowron | Rzeczpospolita | artykuł
| Często zdarza się tak, że oświadczenie woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę (z zachowaniem okresu wypowiedzenia lub w trybie dyscyplinarnym) jest wadliwe dlatego, że złożone zostało przez osoby lub organy, które ani nie są uprawnione do reprezentacji pracodawcy, ani do dokonywania imieniem takiego pracodawcy czynności z zakresu prawa pracy. Pojawia się więc pytanie czy takie rozwiązanie umowy o pracę jest w ogóle ważne i czy może być kwestionowane przez pracownika przed sądem pracy?
Pracodawca będący osobą fizyczną może samodzielnie składać oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę. Może także dokonywać takich czynności za pośrednictwem innych osób wyznaczonych do dokonywania w jego imieniu czynności z zakresu prawa pracy – przy czym nie jest tu wymagane, żadne szczególne pełnomocnictwo. W przypadku jednostek organizacyjnych czynności zmierzające do wygaszenia stosunków pracy podejmowane są zwykle przez osoby pełniące funkcje w organach zarządzających tych jednostek (np. członek zarządu) lub przez osoby specjalnie wyznaczone by imieniem pracodawcy podejmować decyzje dotyczące stosunków pracy (np. dyrektor personalny, dyrektor danego działu, prokurent). Istotne jest to, że dokonywanie czynności z zakresu prawa pracy (w tym rozwiązywanie stosunków pracy) za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną przez osobę lub organ zarządzający tą jednostką lub inną wyznaczoną do tego osobę nie jest w ogóle uzależnione od udzielenia jej pełnomocnictwa. Oznacza to, że na gruncie prawa pracy istnieją bardzo elastyczne reguły reprezentacji pracodawcy w odniesieniu do nawiązywania, zmieniania i rozwiązywania stosunków pracy. W zasadzie więc każda z osób funkcjonujących z zakładzie pracy może być osobą wskazaną przez pracodawcę do dokonywania jego imieniem czynności w zakresie rozwiązywania stosunków pracy – a nawet jeśli takie wskazanie nie nastąpiło, i do złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy doszło bez zgody pracodawca, to taki pracodawca może zawsze potwierdzić tak zdziałaną w jego imieniu czynność.
W jednym ze swoich niedawnych orzeczeń Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że niezgodność z prawem rozwiązania umowy o pracę wynikająca z niewłaściwej reprezentacji pracodawcy nie powoduje nieważności wypowiedzenia, a w takim wypadku pracownik może domagać się zastosowania trybu przewidzianego przez Kodeks Pracy – czyli orzeczenia przez sąd bezskuteczności wypowiedzenia, przywrócenia do pracy lub odszkodowania. Równocześnie podkreślono, że zastosowanie sankcji przewidzianych przez Kodeks Cywilny, czyli bezwzględna nieważność czynności prawnej, może wchodzić w grę tylko wtedy, gdy wypowiedzenia dokonano niezgodnie z wolą pracodawcy i dodatkowo nie zostało ono przez tegoż pracodawcę potwierdzone.
Sąd Najwyższy stanął więc na stanowisku, że pewne defekty podmiotowe związane z niewłaściwą reprezentacją przy rozwiązaniu umowy o pracę stanowią naruszenie przepisów Kodeksu Pracy o rozwiązywaniu umów o pracę. W polskim prawie pracy od lat niekwestionowana jest zasada tzw. wzruszalności skutków prawnych wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę na drodze sądowej wyłącznie na żądanie pracownika. Wypowiedzenia wadliwego – to znaczy nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy o wypowiadaniu umów o pracę. Jeśli więc wypowiedzenie ma wady o charakterze podmiotowym (niepoprawna reprezentacja) to stanowi to naruszenie przepisów o rozwiązywaniu stosunków pracy i tym samym stosować można jedynie rozwiązania przewidziane Kodeksem Pracy, a nie Kodeksem Cywilnym. Zastosowanie nieważności czynności prawnej wskazanej przez Kodeks Cywilny byłoby zdaniem Sądu Najwyższego sprzeczne ze wskazaną wyżej zasadą wzruszalności skutków prawnych wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę tylko na drodze sądowej i wyłącznie na żądanie pracownika wyrażone przez wystąpienie przez niego do sądu pracy z roszczeniami wskazanymi w Kodeksie Pracy (przywrócenie do pracy lub odszkodowanie).
Jedynie więc wówczas, gdy oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę zostało złożone przez osobę lub organ do tego nieuprawniony i to wbrew rzeczywistej woli pracodawcy, a pracodawca następnie nie potwierdził takiej czynności, można twierdzić, że niewłaściwa reprezentacja pracodawcy przy rozwiązaniu umowy o pracę skutkuje nieważnością tej czynności prawnej, co do której nie jest potrzebne samodzielne orzeczenie sądowe.
powrót
|
|
|
|
