| |
|
|
| |
Zawód na wolnym rynku
2003-04-16 | Radosław T. Skowron | Rzeczpospolita | artykuł
| Adwokata obowiązuje zakaz korzystania z reklamy w jakiejkolwiek formie – mówi §23 pkt.1 Kodeksu Etyki Adwokackiej. Amerykańscy prawnicy taki zapis potraktowaliby jak zamach. Dlaczego więc amerykańska reklama jest mniej straszna?
FILOZOFIA REKLAMY
W Stanach Zjednoczonych prawnik to taki sam uczestnik rynku, jak przedstawiciele innych zawodów. Znajduje to swój wyraz w dwóch zbiorach zasad określających reguły profesjonalnego
i etycznego działania prawników – Model Rules of Professional Conduct (Zasady Działalności Zawodowej) oraz Model Code of Professional Responsibility (Kodeks Odpowiedzialności Zawodowej), oba zebrane przez American Bar Association, czyli Amerykańskie Stowarzyszenie Prawników. Skoro więc prawników dotyczą prawa rynku, to nieunikniona jest konfrontacja
prawa i reklamy.
Filozofia przedstawiania się prawników opinii publicznej opiera się na kilku założeniach:
- Dawniej potencjalny klient zwykle orientował się w reputacji i doświadczeniu lokalnych prawników i z łatwością mógł powierzyć swoją sprawę osobie, którą darzył zaufaniem.
- Te czasy już dawno minęły.
- Prawo stawało się i staje coraz bardziej złożone, skomplikowane i obszerne. Nowe warunki niezwykle utrudniają swobodny i efektywny dobór swojego pełnomocnika. Coraz trudniej zorientować się w reputacji i doświadczeniu prawników.
- Nie ma prawników, którzy czują się kompetentni we wszystkich dziedzinach prawa,
- a klienci nie potrafią samodzielnie ocenić doświadczenia i wiedzy poszczególnych prawników w określonych dziedzinach prawa.
- Wybór prawnika jest szczególnie trudny dla osób, które znajdują się w ciężkiej sytuacji życiowej, gdyż np. są ubogie, źle wykształcone czy należą do jednej z licznych mniejszości, lub które wkraczają w nowy etap życia i np. przeprowadzają się do nowego miasta.
- Brak informacji o dostępności prawników, o ich wiedzy i doświadczeniu oraz o kosztach usług prawnych powoduje, że klienci unikają korzystania z prawniczych usług.
- Wybór prawnika przez potencjalnego klienta musi się dokonywać na podstawie obiektywnej i pełnej informacji. Rady i rekomendacje od osób trzecich, a dotyczące usług świadczonych przez poszczególnych prawników, mogą być pomocne.
O CO TU CHODZI?
Takie podstawy, określone empirycznie, znalazły swój wyraz w obecnym podejściu przedstawicieli amerykańskiego prawa do reklamy. W uzasadnieniu do Kodeksu Odpowiedzialności Zawodowej
z roku 1969 przyjmuje się, że reklama powinna być obiektywna i bezinteresowna. Oznacza to,
że reklamy i publiczne informacje dotyczące świadczonych usług powinny zawierać tylko te dane, które są konieczne do dokonania prawidłowego wyboru przez potencjalnego klienta. Czy więc
na przykład telewizja jest medium, które przekazuje tylko i wyłącznie niezbędne informacje
z punktu widzenia klienta? Czy też może przekaz telewizyjny zawiera treści, które nie są konieczne dla dokonania wyboru prawnika? Długo spierano się o reklamę w telewizji. Stwierdzono jednak, że telewizja jest źródłem informacji dla niższych warstw społecznych i brak takiej reklamy w telewizji wyłączyłby ludzi ubogich z obiegu prawnego. Warto jednak pamiętać,
że prawnikami nie kieruje tylko i wyłącznie poczucie społecznej misji niesienia potrzeby bliźnim – wszakże dotarcie do mas społeczeństwa za pomocą telewizji to nowi klienci.
Brak wykształcenia i wyrobienia większej części społeczeństwa w sprawach prawnych i usług prawnych, waga i znaczenie wyboru prawnika powodują, że prawnicy powinni szczególnie dbać
o to co będzie się znajdować w reklamie. Prawnik musi sobie zdawać sobie sprawę, że korzyści
z reklamy odniesie wtedy, gdy reklama będzie prawdziwa i rzetelna. Kodeks Odpowiedzialności Zawodowej przyjmuje, że reklama jest zwodnicza wówczas, gdy podaje nieprawdziwe fakty, sugeruje, że wynik sprawy zależy od prawnika i kancelarii, a nie od prawa i sądu, podaje informacje nieistotne dla wyboru prawnika czy też informacje o poziomie usług, które
są niemierzalne i nie do zweryfikowania.
Reklamowanie się prawników w Stanach Zjednoczonych jest przemyślane, a nie spontaniczne. Rozsądna regulacja prawna określająca standardy takiej reklamy służyć ma społeczeństwu
i zatrzymywać ma wypływ informacji zbędnych, nieprawdziwych i nie odnoszących się do zagadnienia. Prawnik powinien zadbać, aby informacja o nim była merytoryczna, przedstawiona
w sposób obiektywny i zrozumiały oraz pomogła potencjalnemu klientowi porównać kwalifikacje prawnika z innymi prawnikami. Prawnik powinien się starać, aby informacja przekazana była
bez nadmiernego, kwiecistego stylu oraz opisywania sztuczek i strategii odniesienia sukcesu.
Zgodnie z Zasadą 7.1 Zasad Działalności Zawodowej prawnik nie powinien wprowadzać w błąd informując o swoich usługach. Przyjmuje się, że informacja wprowadza w błąd, wtedy gdy zawiera nieprawdę co do rzeczy lub prawa lub pomija fakty istotne dla oceny informacji. Przyjmuje się, że wprowadza w błąd również wtedy, gdy przeciętna osoba może z reklamy wywieść wnioski, które obiektywnie wcale z niej nie wynikają. Wprowadza w błąd również wtedy, gdy przeciętna osoba może wywieść niczym nieusprawiedliwiony wniosek, że może spodziewać się określonego efektu, bez względu na faktyczne i prawne aspekty sprawy. Wprowadza w błąd również porównywanie się z innymi prawnikami bez odwołania się do konkretnych dowodów. Innymi słowy, prawnik nie może używać reklamy, która zawiera informacje nieprawdziwe, błędne, mylące lub nieuczciwe.
REKLAMA NA CO DZIEŃ
Co więc może być w reklamie? Aby ułatwić proces wyboru prawnika przez klienta i aby wybór ten dokonany był na pewnej i obiektywnej podstawie informacja reklamowa może, zgodnie
z Kodeksem Odpowiedzialności Zawodowej, zawierać następujące informacje:
- imię i nazwisko, nazwa firmy, nazwiska współpracowników, adresy i numery telefonów
- dziedziny prawa, w których kancelaria lub prawnik praktykują; oświadczenie, że kancelaria świadczy usługi tylko w konkretnych dziedzinach; oświadczenie, że kancelaria czy prawnik specjalizują się w określonych dziedzinach
- data i miejsce urodzenia
- data i miejsce przyjęcia do stanowego stowarzyszenia prawników
- ukończone szkoły, daty, stopnie i akademickie osiągnięcia
- pełnione funkcje publiczne
- stosunek do służby wojskowej oraz stopień wojskowy
- pozycja naukowa w dziedzinie nauk prawnych
- członkostwo, pozycja i udział w komitetach w Amerykańskiego Stowarzyszenia Prawników
- członkostwo i pozycja w stowarzyszeniach i fundacjach
- zdobyte licencje zawodowe i techniczne
- członkostwo i pozycja w organizacjach naukowych
- znajomość języków obcych
- nazwa i adres obsługującego banku
- nazwy obsługiwanych klientów – tylko z ich pisemną zgodą
- członkostwo w stowarzyszeniach, zajmujących się doradztwem biznesowym i prawnym
- możliwość regulowania płatności kartami kredytowymi
- godziny otwarcia biura i odbierania telefonów
- opłata za pierwszą poradę
- dostępność cennika
- określenie stawek z zaznaczeniem, że różnią się one w zależności od klienta oraz stopnia skomplikowania sprawy
- określenie opłat za określony rodzaj spraw
Istnieje możliwość zawarcia w reklamie innych informacji, ale tylko za zgodą stanowego stowarzyszenia prawników. Co ważne - prawnik nie może stwierdzać lub dawać do zrozumienia, że jest specjalistą w danej dziedzinie prawa, chyba, że po pierwsze - został uznany za specjalistę przez odpowiednią organizację lub został akredytowany jako specjalista przez Amerykańskie Stowarzyszenie Prawników, a po drugie - nazwa stosownej organizacji widnieje w reklamie.
CO Z TEGO WYNIKA
Powyżej opisany system ma się dobrze. Dzienniki i tygodniki są pełne uśmiechniętych prawników przekonujących do swoich walorów. W telewizji zadowoleni prawnicy udowadniają, że traci i błądzi ten kto nie korzysta z ich usług. Rozbudowane strony internetowe amerykańskich kancelarii to norma. Wydaje się, że reklama służy obu stronom - prawnicy mają poczucie, że są bardziej obecni w życiu społeczeństwa, a społeczeństwo czuje się dobrze poinformowane.
Radosław T. Skowron
powrót
|
|
|
|
