| |
|
|
| |
Środki przysługujące Komisji w razie naruszenia wspólnotowych reguł konkurencji
2006-02-01 | Konrad Kohutek | Prawo i Podatki Unii Europejskiej nr 2/2006
| Uwagi wprowadzające
Podstawowymi przepisami, w których zawarte zostały wspólnotowe reguły konkurencji są art. 81 oraz 82 Traktatu [1]. Ten pierwszy przepis ustanawia zakaz porozumień między przedsiębiorstwami, decyzji ich związków oraz wszelkich praktyk uzgodnionych, których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz wspólnego rynku (zakaz ten nie jest jednak bezwzględny [2]). W art. 82 TWE przewidziano zakaz nadużywania pozycji dominującej przez jedno lub więcej przedsiębiorstw.
Zarówno art. 81, jak i 82 TWE są przepisami o charakterze materialnoprawnym. W Traktacie brak jest regulacji określających tryb (zasady) stosowania art. 81 i 82 TWE. Materia ta unormowana została w rozporządzeniu Rady WE [3]. Organem mającym nadzorować przestrzeganie przez przedsiębiorstwa (ich związki) reguł wynikających z powołanych przepisów jest Komisja Europejska (dalej, Komisja), pełniąca funkcje organu wykonawczego Wspólnot. Ponadto nadzór nad przestrzeganiem tych reguł stanowi zadanie także organów ochrony konkurencji państw członkowskich, które w tym celu wyposażone zostały w odpowiednie uprawnienia (zob. art. 5 rozporządzenia nr 1/2003). Także stosowanie art. 81 i 82 TWE przez sądy tych państw (odbywające się głównie w ramach postępowań prywatnoprawnych [4]) powinno przyczynić się do większego przestrzegania tych przepisów [5].
Jednym z podstawowych zadań Komisji jest czuwanie nad stosowaniem postanowień TWE, jak i przepisów prawa pochodnego przyjętych na jego podstawie (zob. art. 211 TWE) [6]. Celem realizacji (m.in.) tego zadania, Komisji przyznano szereg uprawnień. Tak jest również w przypadku przepisów art. 81 i 82 TWE. Podstawowy środek, za pomocą którego Komisja ma zapewnić przestrzeganie reguł zawartych w art. 81 i 82 TWE przewidziany został w art. 7 rozporządzenia nr 1/2003 [7]. Środkiem tym jest nakaz zaprzestania naruszenia art. 81 i 82 TWE, połączony z możliwością jednoczesnego zastosowania środków behawioralnych lub strukturalnych służących wyegzekwowaniu tegoż nakazu [8] (tzw. środków zaradczych – na ich temat, zob. niżej). Komisja może także nałożyć na przedsiębiorstwo (związek przedsiębiorstw) grzywnę za fakt naruszenia art. 81 i/lub 82 TWE [9]. Zagrożenie taką grzywną także stanowi skuteczny mechanizm skłaniający przedsiębiorstwa do stosowania się do reguł zawartych w powołanych przepisach.
Decyzja Komisji oraz zagadnienia proceduralne
Wydanie przez Komisję nakazu zawartego w art. 7 następuje w drodze decyzji. W decyzji tej Komisja powinna dokładnie określić zachowanie przedsiębiorstwa (związku przedsiębiorstw) stanowiące naruszenie. Jest to istotne w szczególności z punktu widzenia umożliwienia adresatowi decyzji właściwego zastosowania się do nakazu Komisji. Sprecyzowanie wskazanego zachowania ma także dodatkowe znaczenie dla przypadku, gdy większa ilość poszczególnych zachowań (praktyk) stosowanych przez przedsiębiorstwo (związek przedsiębiorstw) spełnia przesłanki zakazu zawartego w art. 81 lub 82 TWE. Możliwe jest bowiem, iż każda z tych praktyk stanowić będzie samodzielne naruszenie wskazanych przepisów (stanowiąc w efekcie kilka naruszeń) albo też będzie można mówić jedynie o pojedynczym naruszeniu – w przypadku, gdy praktyki te zostaną ocenione łącznie [10]. Przykładem jednego naruszenia (mimo wielości praktyk) jest zawarcie przez różne przedsiębiorstwa podobnych umów (o charakterze antykonkurencyjnym) z jednym (tym samym) dostawcą, które to umowy łącznie w sposób negatywny oddziałują na konkurencję [11]. W przypadku karteli, jeśli zawarto wyłącznie jedno porozumienie – to stanowić ono będzie tylko jedno naruszenie – także wówczas, gdy przedmiotem tego porozumienia był sposób zachowań rynkowych przedsiębiorstw w odniesieniu do większej ilości towarów lub usług [12]. Przesądzenie czy zachowanie przedsiębiorstwa (związku przedsiębiorstw) stanowi jedno lub więcej naruszeń ma znaczenie przy wymierzaniu grzywny przez Komisję oraz może rzutować na jej wysokość [13].
Treść omawianej decyzji Komisji nie ogranicza się wyłącznie do samego nakazu zaprzestania naruszenia. Komisja może jednocześnie zobowiązać przedsiębiorstwa (związki przedsiębiorstw) do niepodejmowania w przyszłości działań stanowiących naruszenie [14]. W aktualnym stanie prawnym nakładane przez Komisję zobowiązania do niepodjemowania określonych działań w przyszłości, jak również do podjęcia określonych czynności stanowić będą treść środków behawioralnych, które Komisja może – także na podstawie art. 7 - zastosować pod adresem naruszycieli (o środkach tych, zob. niżej). Składające się na treść takiegoż środka zobowiązanie stanowi integralną część decyzji Komisji. Zaznaczenia zarazem wymaga, iż zastosowanie środków zaradczych nie jest obligatoryjne. Komisja może zatem wydać decyzję zawierającą wyłącznie sam nakaz zaprzestania naruszenia. Wydanie decyzji tej treści będzie mieć miejsce w szczególności w przypadku, kiedy antykonkurencyjne skutki naruszenia zostały już usunięte i nie ma realnego zagrożenia ich ponownego wystąpienia. W praktyce jednak przypadek taki raczej rzadko będzie zachodzić (tzn. konieczne będzie jednoczesne zastosowanie przez Komisję środków zaradczych).
Wszczęcie postępowania w sprawie wydania przez Komisję omawianej decyzji i tym samym z reguły także zastosowania środków przewidzianych w art. 7 może nastąpić z urzędu lub na skutek skargi złożonej przez uprawniony podmiot (art. 7 ust. 1 in principio). Podmiotem takim jest osoba fizyczna lub prawna, która wykaże uzasadniony interes oraz każde państwo członkowskie [15] (art. 7 ust. 2). Europejski Trybunał Sprawiedliwości (dalej, ETS) dość szeroko ujmuje posiadanie uzasadnionego interesu przez przedsiębiorstwo, uznając, iż interes taki zachodzi już w razie, gdy dane przedsiębiorstwo działa na tym samym rynku relewantnym (na którym zachodzą skutki antykonkurencyjnych praktyk stanowiących naruszenie art. 81 lub 82 TWE) lub gdy dana praktyka jest w stanie bezpośrednio naruszyć jego interesy. Powyższe potwierdza także Komisja, która przyjmuje, iż przedsiębiorstwo posiada uzasadniony interes w złożeniu skargi, której przedmiotem jest określona praktyka, nie tylko w przypadku, gdy samo jest uczestnikiem (stroną) takiego porozumienia lub praktyki; interes taki przysługuje także konkurentom przedsiębiorstw, którzy zawarli dane porozumienie (konkurenci nie są więc jego stronami), jak i innym przedsiębiorstwom, w szczególności dotychczasowym lub potencjalnym kontrahentom tych przedsiębiorstw (np. tym, którzy zostali wykluczeni z określonego systemu dystrybucji stworzonego na mocy zawieranego porozumienia lub praktyki będącej przedmiotem skargi) [16]. Powyższe dotyczy także przedsiębiorstw działających za pośrednictwem związku do którego należy, a które reprezentuje jego interesy. Brak posiadania uzasadnionego interesu przez przedsiębiorstwo (związek przedsiębiorstw) oznacza, iż dany podmiot nie jest uprawniony do składnia skargi, co – w razie jej złożenia - skutkować będzie jej oddaleniem przez Komisję.
Przed podjęciem decyzji o nakazie zaprzestania naruszenia, Komisja ma obowiązek przeprowadzenia konsultacji z Komitetem Doradczym ds. Praktyk Ograniczających Konkurencję (art. 14 ust. 1). Na Komisji ciąży także obowiązek przekazania organom ochrony konkurencji państw członkowskich kopii najistotniejszych dokumentów, które zebrała celem wydania wspomnianej decyzji (art. 11 ust. 2). Ponadto Komisja powinna – zanim podejmie wskazaną decyzję - wysłuchać przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw, będące stronami prowadzonego przez nią postępowania w zakresie objętym przedstawionymi zarzutami. Podstawą przedmiotowej decyzji mogą być wyłącznie zarzuty, co do których strony mogły się wypowiedzieć (art. 27 ust. 1). Naruszenie przez Komisję reguł proceduralnych obowiązujących przy wydawaniu przez nią decyzji może stanowi podstawę do jej zaskarżenia przez zainteresowane przedsiębiorstwo (w szczególności to będące adresatem decyzji Komisji) do ETS w trybie określonym w art. 230 TWE.
Środki zaradcze
Uwagi ogólne
Rozporządzenie nr 1/2003 zawiera wyraźne upoważnienie Komisji do skierowania do przedsiębiorstw (ich związków) środków zaradczych, które mogą mieć charakter behawioralny lub strukturalny [17] (jak już wskazano stanowią one część decyzji Komisji zawierającej nakaz zaprzestania naruszenia art. 81 i/lub 82 TWE). Celem zastosowania tych środków jest wyeliminowanie lub zneutralizowanie istniejących skutków naruszenia [18]. Istnienie takiego celu potwierdza z resztą także sama treść art. 7, z którego wynika, iż środki zaradcze prowadzić mają do skutecznego zakończenia naruszenia. Środki zaradcze (podobnie, jak i sam ogólny nakaz zaniechania naruszeń) podejmowane są w interesie publicznym [19], zmierzając do tego, aby jak najszybciej przywrócony został stan zgodności z prawem zachowań przedsiębiorstw (lub ich związków). Komisja może zatem ustanowić terminy wykonania zobowiązań składających się na przedmiot środków zaradczych. Ponadto - celem zapewnienia, iż zobowiązania te są wykonywane terminowo - Komisja może mianować powiernika (monitoring trustee) nadzorującego ich realizację [20].
Art. 7 wymienia dwa rodzaje środków zaradczych – behawioralne oraz strukturalne. Nie precyzuje już natomiast na czym polega dany środek; nie zawiera także przykładów czynności, których zobowiązanie podjęcia (względnie zaniechania) stanowiłoby treść środka zaradczego kierowanego do przedsiębiorstw (ich związków). Kierując się nazwą danego środka, zasadnym jest przyjęcie, iż środki behawioralne to takie, które obligują naruszyciela do określonego zachowania (dotyczą, „są zorientowane” na jego zachowanie). Z kolei środki strukturalne to takie, które ingerują w strukturę przedsiębiorstwa (chodzi tu zarówno o strukturę organizacyjną, majątkową, jak i kapitałową). Takie rozumienie środków strukturalnych – czyli takich, które wprowadzają zmiany w strukturze przedsiębiorstwa istniejącej przed naruszeniem - potwierdza także preambuła do rozporządzenia (zob. jej motyw 12). Stosowanie środków strukturalnych może nastąpić dopiero po spełnieniu określonych warunków (zob. niżej).
Pod rządami poprzednio obowiązującego rozporządzenia (nr 17/62) [21] brak było przepisu uprawniającego Komisję do stosowania środków zaradczych. Rozporządzenie to jednak zawierało bardziej rozbudowane unormowanie dotyczące zasadniczej treści decyzji Komisji (jej rozstrzygnięcia), przewidując, iż decyzja ta może nie tylko zawierać nakaz zakończenia naruszenia (zakończenia kontynuacji zachowań, które stanowią takie naruszenie), ale także nakaz podjęcia określonych czynności (świadczeń) przez adresata decyzji. W związku z tym, na gruncie takiego unormowania wydanych zostało dość sporo decyzji Komisji (także orzeczeń ETS), zawierających zobowiązania przedsiębiorstw do podjęcia określonych „pozytywnych” zachowań. Wskazane w decyzjach tych (orzeczeniach) zobowiązania zachowują aktualność także pod rządami aktualnie obowiązującego rozporządzenia i będą mogły być przytaczane jako przykłady w szczególności środków behawioralnych stosowanych pod adresem przedsiębiorstw (związków przedsiębiorstw); zob. niżej.
Warunki stosowania środków zaradczych
W odniesieniu do dopuszczalności stosowania środków behawioralnych komentowane rozporządzenie nie przewiduje żadnych przesłanek (warunków), które muszą zostać spełnione. Jeśli zatem Komisja uzna, że dla skutecznego doprowadzenia do zakończenia naruszenia konieczne jest zobligowanie przedsiębiorstwa (związku przedsiębiorstw) do określonego zachowania, wówczas może zastosować odpowiedni (zob. niżej) środek behawioralny.
Inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku środków strukturalnych. Mogą one być zastosowane jedynie wówczas, gdy nie istnieją równie skuteczne [22] środki behawioralne lub gdy równie skutecznie środki behawioralne byłyby bardziej uciążliwe dla przedsiębiorstw niż środki strukturalne (zob. art. 7 ust. 1 zd.3). Wynikające z powołanego przepisu dwie przesłanki mają charakter alternatywny; wystarczające jest spełnienie tylko jednej z nich, aby Komisja mogła zastosować środek strukturalny. Skuteczność środka zaradczego oceniać należy w kontekście celu, jaki ma być za jego pomocą osiągnięty – czyli przede wszystkim – doprowadzenia do zakończenia naruszenia i tym samym przywrócenia stanu zgodnego z prawem (z art. 81 i/lub 82 TWE). Z kolei stopień uciążliwości danego środka oceniać należy w szczególności na podstawie takich kryteriów jak: czas jego trwania (ściślej czas wymagany na podjęcie przez przedsiębiorstwo czynności koniecznych do zastosowania się do danego środka), zakres ograniczeń, które ów środek wywołuje w przedmiocie swobody działalności przedsiębiorstwa, etc. Z art. 7 ust. 1 zd.3 wynika zatem, iż Komisja, zanim zdecyduje się zarządzić określony środek strukturalny, powinna najpierw zbadać, czy w danym przypadku brak jest możliwości zastosowania określonego środka behawioralnego, który byłby co najmniej równie skuteczny jak planowany środek strukturalny. W przypadku, gdy stwierdzi, iż istnieje taki środek (behawioralny), wówczas powinna ustalić czy środek taki nie będzie wywoływać większych uciążliwości dla przedsiębiorstwa (związku przedsiębiorstw) niż planowany środek strukturalny. W praktyce stosowanie środków strukturalnych powinno zatem stanowić wyjątek. Potwierdza to także preambuła do rozporządzenia nr 1/2003, której motyw 12 nakazuje ograniczyć stosowanie tych środków wyłącznie do przypadku, kiedy występuje znaczne ryzyko trwania lub powtórzenia naruszenia spowodowanego samą strukturą przedsiębiorstwa.
W odniesieniu do obu rodzaju środków rozporządzenie wprowadza wymóg, aby każdorazowo były one proporcjonalne do popełnionego naruszenia oraz konieczne do jego skutecznego zakończenia [23]. Warunek konieczności oraz proporcjonalności wymaga, aby nakładane na przedsiębiorstwa zobowiązania (stanowiące przedmiot środków zaradczych) nie wykraczały poza to, co jest potrzebne do realizacji celu stosowanych środków – czyli przywrócenia stanu zgodności z prawem (art. 81 i/lub 82 TWE) zachowań przedsiębiorstw (ich związków) [24]. Z przedmiotowego warunku wynika także, aby środki zaradcze stosowane celem usunięcia skutków naruszenia, były odpowiednie do jego rodzaju; tj. powinny być dopasowane do natury danego naruszenia [25].
W preambule do rozporządzenia nr 1/2003 sprecyzowano zarazem treść warunku proporcjonalności w odniesieniu do środków strukturalnych, nakazując uznawać warunek ów za spełniony tylko wówczas, gdy istnieje znaczne ryzyko trwania lub powtórzenia naruszenia spowodowanego samą strukturą przedsiębiorstwa (zob. motyw 12 preambuły). Tylko w takim przypadku (tj. takim, w których zachodzi wspomniane ryzyko) Komisja może stosować środki strukturalne; w pozostałych przypadkach powinna - dla zapewnienia realizacji nakazu zaniechania naruszenia art. 81 lub 82 TWE - korzystać jedynie ze środków behawioralnych.
W dotychczasowym orzecznictwie ETS, za przekroczenie uprawnień Komisji (tj. zastosowanie środków nieproporcjonalnych do naruszenia) uznano np. żądanie rozwiązania określonych stosunków umownych celem zaprzestania naruszenia art. 81 TWE w przypadku, gdy istniały inne środki pozwalające osiągnąć ów cel (np. reorganizacja, względnie odstąpienie od danego systemu dystrybucji towarów) [26]. Innym przykładem, w którym ETS uznał, iż Komisja przekroczyła swe uprawnienia, było pozbawienie zawartych przez przedsiębiorstwo umów korzyści prawnych polegających na wyłączeniu (tych umów) z zakazu (określonego w art. 81 ust.1 TWE) na mocy grupowego rozporządzenia, wraz z zakazem zawierania przez okres 5 lat umów podobnych do tych, które zostały pozbawione korzyści zwolnienia spod zakazu. ETS przyjął, iż niedopuszczalne jest pozbawienie korzyści zwolnienia spod zakazu (na mocy rozporządzenia grupowego) w odniesieniu do przyszłych umów, które mają zostać zawarte przez przedsiębiorstwo. Komisja może jedynie zakazać wykonywania już zawartych (istniejących) umów; względnie zażądać ich rozwiązania [27]. Zaznaczenia wymaga, iż w rozporządzeniu nr 1/2003 zawarty został przepis (art. 29), w którym określono warunki oraz tryb wycofania przez Komisję przywileju wynikającego z grupowego rozporządzenia zwalniającego.
Z powyższego wynika, iż Komisja może nałożyć na przedsiębiorstwa zobowiązanie takich działań lub zaniechań, które będą konieczne do zaprzestania danego naruszenia; nie może zatem określać jakie zachowania przedsiębiorstwa powinny podjąć, aby zapobiec przyszłym naruszeniom [28].
Nieprzestrzeganie przez Komisję warunków stosowania środków zaradczych może stanowić podstawę kwestionowania legalności decyzji Komisji (na podstawie art. 7) poddanej kontroli ze strony ETS w trybie art. 230 TWE. Trybunał może orzec o nieważności zaskarżonej decyzji Komisji (zob. art. 231 TWE).
Środki behawioralne
Środki te stanowią podstawowy mechanizm mający zapewnić efektywność nakazu Komisji wydanego na podstawie art. 7 oraz gwarantować likwidację antykonkurencyjnych skutków naruszenia. Są one stosowane zwłaszcza w przypadkach karteli, które jedynie formalnie zostały rozwiązane [29]. Jak już wskazano, istotą środków behawioralnych jest nałożenie obowiązku określonego zachowania (działania lub zaniechania) na adresata decyzji wydanej w trybie art. 7. Poniżej przedstawione zostaną przykłady kilku różnego rodzaju zachowań, których podjęcie stanowiło przedmiot decyzji Komisji skierowanej do przedsiębiorstwa (związku przedsiębiorstw) – naruszycieli art. 81 lub 82 TWE.
- umożliwienie dostępu do określonej infrastruktury; (także przez udzielenie licencji). Tego rodzaju zobowiązania nakładane były z reguły na przedsiębiorstwo posiadające pozycję dominującą i zarazem dysponujące taką infrastrukturą, która stanowi tzw. „urządzenie kluczowe”. Jest to takie urządzenie, bez którego konkurenci nie są w stanie prowadzić działalności gospodarczej (świadczyć usług swym klientom), a zarazem urządzenie to nie jest możliwe do zduplikowania [30]. W praktyce stosunkowo często „urządzeniami”, do których udostępnienia konkurentom zobligowane było przedsiębiorstwo (z reguły naruszyciel art. 82 TWE) była infrastruktura portowa [31], czy też infrastruktura lotnicza [32]. Pod pojęciem „infrastruktury”, której udostępnienie bywało przedmiotem zobowiązania, rozumiano także określone informacje [33].
- zmiana lub niestosowanie określonych warunków umownych; środek o tej treści zastosowany został w sprawie Tetra Pak, w której skutek w postaci zaprzestania naruszenia art. 82 TWE miał zostać osiągnięty przez zmianę lub wręcz wykreślenie określonych postanowień w umowach łączących dominanta z innymi przedsiębiorstwami. Innym podobnym merytorycznie środkiem było zobligowanie przedsiębiorstwa do niestosowania takich warunków umowy sprzedaży (przez dominanta), które prowadziły do faktycznego „podziału” jego klientów (partnerów handlowych) na tych „zwykłych” oraz tych, którzy pozostawali w stosunku konkurencji z konkurentem dominanta [34].
- zmiana wysokości stosowanych cen lub systemu rabatów; tego rodzaju środek stosowany był przeciwko przedsiębiorstwu posiadającemu pozycję dominującą, narzucającemu niesłuszne ceny zakupu lub sprzedaży towarów [35] (zob. art. 82 lit „a” TWE). Komisja z jednej strony może udzielać przedsiębiorstwu wyraźnych wskazówek, których uwzględnienie w dokonywanych zmianach cen (lub rabatów) pozwoli z wystarczającym stopniem pewności stwierdzić, iż przedsiębiorstwo to zaprzestało naruszenia (przykładowo w sprawie United Brands Komisja zaproponowała, aby przeciwko określonej kategorii kontrahentów, przedsiębiorstwo obniżyło swe ceny średnio o 15%); z drugiej strony Komisja nie jest uprawniona do ustalania za przedsiębiorstwo cen zbywanych przez niego produktów lub stosowanych rabatów [36].
- wznowienie dostaw; za przejaw nadużycia pozycji dominującej uznane zostało (obiektywnie i ekonomicznie nieuzasadnione) zaprzestanie zaopatrywania określonych partnerów handlowych w produkty przez dominanta. W takich przypadkach treścią środka zaradczego kierowanego do tego drugiego był obowiązek wznowienia dostaw określonych towarów na rzecz podmiotów „dotkniętych” wskazanym zaprzestaniem [37].
Wśród innych – stosowanych dotąd zobowiązań mających charakter środków behawioralnych - wymienić można: nakaz rozwiązania określonej umowy (grupy umów (np. transakcji wyłącznych zakupów lub wyłącznej sprzedaży); nakaz poinformowania przez przedsiębiorstwa swych klientów (lub partnerów handlowych) o określonych zmianach związanych z działalnością gospodarczą tego przedsiębiorstwa (np. zmianach ich ogólnych warunków umów); nakaz nieużywania określonego znaku towarowego przez wyznaczony czas; udostępnienie konkurentom części swych zasobów produkcyjnych.
Środki strukturalne
W dotychczasowej praktyce działalności Komisji, tego rodzaju środki z reguły były stosowane w ramach postępowań w sprawie przeciwdziałania lub zwalczania antykonkurencyjnych koncentracji przedsiębiorstw. Rozporządzanie stanowiące podstawę prowadzenia takich postępowań [38] przewiduje w swych przepisach środki o charakterze strukturalnym służące przywróceniu stanu sprzed koncentracji [39]. Powyższe nie oznacza oczywiście, iż dopuszczalność stosowania środków strukturalnych ogranicza się tylko do postępowań w sprawie koncentracji. Środki te Komisja może zastosować także w ramach postępowania prowadzonego na podstawie rozporządzenia nr 1/2003 – czyli służącego zapewnieniu przestrzegania art. 81 i/lub 82 TWE. Jakkolwiek w doktrynie – na gruncie poprzedniego rozporządzenia (nr 17/62) - wskazywano, iż Komisja nie ma uprawnień do stosowania środków strukturalnych (w szczególności do wydania nakazu podziału przedsiębiorstwa), jako że naruszenie art. 82 TWE polega na nadużyciu pozycji dominującej przez przedsiębiorstwo, a naruszenia takiego nie stanowi sam fakt posiadania takiej pozycji (której „zlikwidowaniu” służyć miały stosowany środek strukturalny) [40]. W obecnym stanie prawnym powyższy pogląd nie jest już aktualny. Uprawnienie do stosowania środków strukturalnych także w ramach postępowania prowadzonego w celu stosowania art. 81 i/lub 82 TWE przyznane zostało Komisji expressis verbis (art. 7 ust. 1 zd.2); inna sprawa, że możliwość korzystania z tego uprawnienia ograniczona została do wyjątkowych przypadków (zob. art. 7 ust. 1 zd.3 oraz motyw nr 12 preambuły).
Do typowych środków strukturalnych należą:
- zobowiązanie przedsiębiorstwa do zbycia części lub całości akcji (udziałów), które posiada w innym przedsiębiorstwie [41];
- nakaz zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa lub określonych jego aktywów;
- nakaz zbycia przez przedsiębiorstwa spółki zależnej [42];
- nakaz podziału spółki.
Kary w celu przymuszenia
W przypadku braku zastosowania się przez przedsiębiorstwa (ich związki) do decyzji Komisji [43] wydanej na podstawie art. 7 (względnie niewłaściwego zastosowania się do jej treści), Komisja może nałożyć na adresata tej decyzji okresową karę pieniężną [44]. Kara ta nakładana jest w drodze decyzji Komisji i jest naliczana za każdy dzień zwłoki (z wykonaniem zobowiązania nałożonego na naruszyciela) od daty ustalonej przez Komisję w tej decyzji (art. 24 ust. 1 lit. „a”). Jest to tzw. kara w celu przymuszenia [45].
-----------------------------------
[1] Chodzi tu o Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, sporządzony dnia 27 marca 1957 r w Rzymie (Dz. Urz. WE z dnia 24 grudnia 2002 r. C 325, s.33); dalej TWE.
[2] Podlega on uchyleniu w razie, gdy dana praktyka spełnia warunki określone w art. 81 ust. 3 TWE (przedstawienie treści tych warunków wykracza poza ramy niniejszego opracowania). W tym miejscu można jedynie stwierdzić, iż ich spełnienie oznacza, że praktyka przynosi określone korzyści gospodarczo-społeczne (np. poprawę jakości towarów, obniżki cen). Stąd też zasadnym jest nie poddawanie jej zakazowi (zawartemu w art. 81 ust. 1 TWE), mimo że ogranicza ona konkurencję (jest to jednak „rozsądne” – korzystne dla rynku - ograniczenie konkurencji).
[3] Rozporządzenie nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r nr 1/2003 w sprawie stosowania art. 81 i 82 Traktatu (Dz. Urz. WE z dnia 4 stycznia 2003 r. nr 1, s. 1 i n.)
[4] Szerzej o tym, zob. O. Kopiczko, Prywatnoprawne stosowania wspólnotowego prawa konkurencji, Prawo i Podatki i Unii Europejskiej 2005, nr 1, s. 2 – 7.
[5] W obecnym stanie prawnym sądy państw członkowskich mają prawo do stosowania w całości art. 81 oraz 82 TWE (zob. art. 6 rozporządzenia nr 1/2003).
[6] Stąd Komisja określana jest także jako „strażniczka Traktatu” (sprawa C – 344/98: Masterfoods/HB przeciwko Ice Cream, Zb. Orz. 2000, s. II – 11369).
[7] W dalszej części opracowania, powołanie się na określony przepis, bez podawania aktu prawnego, do którego należy, oznacza, że chodzi tu o przepis rozporządzenia nr 1/2003.
[8] Możliwość wydania takiego nakazu przyznana została także krajowym organom ochrony konkurencji (zob. art. 5)
[9] Zob. art. 23 ust. 2 lit. „a”.
[10] Sprawa T - 67/00: IFE Engineering (i inni) przeciwko Komisji (wyrok z dnia 8 października 2004r.; dotąd niepulik.).
[11] Decyzja Komisji w sprawie Langese – Iglo, Dz. Urz. WE z 1993 r. Nr. L 183, s. 19 oraz sprawę C - 279/95: Langese – Iglo przeciwko Komisji , Zb. Orz. 1998. s. I – 5609.
[12] Decyzja Komisji w sprawie Elektronische und graphische Kohlenstoff- und Graphitprodukte – IP/03/1651.
[13] sprawa T - 67/00: IFE Engineering (i inni) przeciwko Komisji (wyrok z dnia 8 października 2004 r.; dotąd niepublik.).
[14] Sprawa T- 83/91 Tetra-Pak przeciwko Komisji, Zb. Orz. 1994, s. II- 755; sprawy połączone T – 305/94: Limburge Vinyl Maatschapij i inni przeciwko Komisji, Zb. Orz.1999, s. II – 931; sprawy połączone T – 45/98 oraz T – 47/98: Krup Thyssen i inni przeciwko Komisji, Zb. Orz. 2001, s. II – 3757.
[15] Państwo członkowskie nie musi wykazywać takiego interesu.
[16] Zob. pkt 36 obwieszczenia Komisji dotyczące rozpatrywania skarg przez Komisję (Dz. Urz. WE z dnia 27 kwietnia 2004 r. C 101 s. 65). W obwieszczeniu tym Komisja dość szczegółowo określiła przypadki, w których występuje (lub nie) uzasadniony interes po stronie przedsiębiorstwa.
[17] „behavioural or structural remedies”; „Abhilfemaßnahmen verhaltensorientierter oder struktureller Art”.
[18] Sprawa C – 119/97: P Union Francaise de l’express (Ufex) i inni przeciwko Komisji, Zb. Orz. 1999, s. I – 1341.
[19] Dotyczy to także przypadku, kiedy wszczęcie postępowania przez Komisję (w celu wydania decyzji na podstawie art. 7) nastąpiło wskutek złożenia stosownej skargi przez przedsiębiorstwo (mające interes w tym, aby inne przedsiębiorstwo zaprzestało dalszego naruszania art. 81 i/lub art. 82 TWE).
[20] Decyzja Komisji w sprawie Microsoft/W2000 z dnia 24 marca 2004 r. (IP/04/382).
[21] Rozporządzenie z dnia 6 lutego 1962 r. (Dz. Urz. WE z dnia 21 lutego 1962 r. C 13, s. 204. Rozporządzenie to zostało (z dniem 1 maja 2004 r.) uchylone przez rozporządzenie nr 1/2003.
[22] „equally effective”; „von gleicher Wirksamkeit“.
[23] Wymóg proporcjonalności działań podejmowanych przez instytucje Wspólnoty wynika już z prawa pierwotnego (art. 5 akapit 3 TWE).
[24] Sprawy połączone C – 241/91 P 242/91: RTE i ITO przeciwko Komisji, Zb. Orz. 1995, s. I – 743; sprawa T – 395/94: Atlantic Container Line i inni przeciwko Komisji, Zb. Orz. 2002, s. II – 875.
[25] Sprawa T – 7/93: Langese – Iglo, Zb. Orz. 1995, s. II – 1533.
[26] Sprawa T - 24/90: Automec II, Zb. Orz. 1992, II – 2223.
[27] Sprawa T – 7/93: Langese – Iglo, Zb. Orz. 1995, s. II – 1533.
[28] Sprawy połączone 228 i 229/82: Ford przeciwko Komisji, Zb. Orz. 1984, s. 1129 oraz sprawa 9/93: Schöller przeciwko Komisji, Zb. Orz. 1995, s. II - 1611.
[29] sprawa 51/75 EMI – Records: Zb. Orz. 1976, s. 811; sprawa T – 2/89: Petrofina przeciwko Komisji, Zb. Orz. 1991, s. II – 1087; sprawy połączone T – 45/98 oraz T – 47/98: Krup Thyssen i inni przeciwko Komisji, Zb. Orz. 2001, s. II – 3757.
[30] Zob. T. Skoczny (w:) J. Barcz (red.) Prawo Unii Europejskiej. Prawo materialne i polityki, Warszawa 2003, s. 227 oraz powołana tam literatura oraz orzeczenia ETS.
[31] Decyzja Komisji w sprawie B & I Line przeciwko Sealink Harbouurs Ltd and Sealink Stena Ltd, Biuletyn WE 1992, nr 6; decyzja Komisji nr 94/19/CE: Sea Containers przeciwko Stena Sealink, Dz. Urz. 1994, L 15, s. 8.
[32] Decyzja Komisji z dnia 26 lutego 1992 r. w sprawie British Midland/Aer Lingus Dz. Urz. 1992 Nr L 96, s. 34.
[33] Sprawy połączone: C - 241/91 P i 242/91: RTE i ITP przeciwko Komisji, Zb. Orz. 1995 s. I – 743, w których nadawca telewizyjny zobligowany został do publikacji informacji dotyczących emisji nadawanych przezeń programów celem umożliwienia stworzenia nowego produktu na rynku w postaci tygodnika zawierającego pełne zestawienie programów wszystkich stacji radiowych i telewizyjnych
[34] Decyzja Komisji z dnia 14 grudnia 1985 r. w sprawie ECS/AKZO, Dz. Urz. z 1985 Nr L 374, s. 1.
[35] Decyzja Komisji z dnia 17 grudnia 1975 r. w sprawie United Brands, Dz. Urz. z 1976 L 95 s. 1; decyzja Komisji z dnia 14 maja 1997 r. w sprawie Irish Sugar, Dz. Urz. z 1997 L 258, s. 1 i n.; decyzja Komisji z dnia 19 grudnia 1990 r. w sprawie Soda Ash /ICI, Dz. Urz. z 1991 Nr L 152, s. 40.
[36] Decyzja Komisji z dnia 17 grudnia 1975 r. w sprawie United Brands Dz. Urz. z 1976 L 95, s. 1.
[37] Sprawy połączone C – 6 – 7/73: ICI & CSC, Zb. Orz. 1974, s. 223; zob. też decyzję Komisji z dnia 14 grudnia 1972 r. w sprawie Zoja/CSC-ICI (Commercial Solvents), Dz. Urz. z 1972 r. L 299, s. 51.
[38] Rozporządzenie nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw
[39] Zob. art. 8 ust. 4 rozporządzenia (cyt. w przyp. wyżej) stanowiący materialną podstawę do wydania przez Komisję decyzji o rozwiązaniu koncentracji (tzw. decyzja o dekoncentracji lub o dekartelizacji).
[40] C.S. Kerse, EC Antitrust Procedure, London 1998, s. 166.
[41] Decyzja Komisji z dnia 9 grudnia 1971 r. w sprawie Continental Can, Dz. Urz. z 1972 r. WE L 7, s. 25.
[42] Sprawa T-102/96, Gencor przeciwko Komisji, Zb. Orz. 1999, s. II – 753.
[43] Czyli niepodjęcie stosownych działań (względnie brak zaniechania wskazanych zachowań) – składających się na treść środków zaradczych - przez przedsiębiorstwo w terminie wskazanym przez Komisję.
[44] Wysokość tej kary (przypadającej na każdy dzień zwłoki) nie może przekraczać 5% średniego dziennego obrotu przedsiębiorstwa w poprzedzającym roku obrotowym (art. 24 ust. 1).
[45] Chodzi tu o przymuszenie zaprzestania naruszenia art. 81 lub art. 82 TWE, stosownie do decyzji Komisji wydanej na mocy art. 7.
powrót
|
|
|
|
